İlginç

Yunan Mitolojisi Tanrıları ve Hikayeleri

Mit Nedir?

Mitler doğa güçlerini ve doğaüstü yaratıkları vurgulayan hayal ürünü öykülerdir. Yüzyıllar boyunca bu öyküler birbirlerinden beslenerek zenginleşmişlerdir. Başlarda kulaktan kulağa yayılan mitler zamanla dönemin yazarları tarafından kayda alınmışlardır. Yunan kültürünün temelini oluşturan mitler, evrenin bilinmezliği karşısında bazı sorulara yanıt verdiği için o dönemde herkesin bildiği ve inandığı hikayelerdir. Bu yazımızda Yunan mitolojisi tanrıları ve hikayeleri üzerinde durulmuştur.

Yunan Mitolojisinde İlk Yaratıcı Güçler

Yunan mitolojisi tanrıları ve hikayeleri
Yunan Mitolojisi Tanrıları ve İsimleri

Bir rivayete göre Evren, iki denizsel güç olan Okeanos ile Thetis’ten doğmuştur. Okeanos gürültüyle akan kudretli bir nehirdir, daha göğün ve yerin bulunmadığı bir boşlukta kendisini henüz hiçbir şey sınırlamamaktadır. Bu bir erkek varlıktır. Thetis, Okeanos’un kendi akışından ayrı olmayan bir su kitlesidir. Fakat aynı şekilde kendi canı ve kişiliği vardır. Bu da dişi bir varlıktır. Okeanos ve Thetis birleşince “Gök”ü “Yer”i ve sayısız ölçüde ürünü meydana getirirler. Sonunda Okeanos bütün evreni kuşatan nehir olur ve Thetis ile birlikte dünyanın sonlarındaki uzak bir sarayda oturur. Yaratılış bittiğinden onların da aşkı soğumuştur.

Evrenin kuruluşuna ilişkin bir başka rivayetin Yunan mitolojisinde en geçerli sayılanı ozan Hesiodos’un yazdıklarıdır. Kapkaranlık, son derece geniş bir çatlak olan Kaos’tan (Uçurum) şunlar çıkar:

Tüm canlılara karşı sonsuza dek cömert ve sağlam duran geniş göğüslü Yer ile ölümsüz tanrıların en güzeli olan ve kaba gücü gerileten Eros, her tanrıda ve her insanda aklı ve sakınımlı iradeyi baskı altına aldılar. Kaos’tan Yeraltı Karanlığı ile karanlık Gece doğdu. Sonra Gece’den Esir ve Gündür ortaya çıktı.

Hesiodos, Theogonia, 116

Yer’e gelince o da yıldızlı Gök’ü doğurur ki:

…mutlu tanrılara sonsuza dek güvenli bir dayanak olsun diye.

Hesiodos’a göre ilk tanrısal çift: Uranos (Gök) ile Gaia (Yer) ‘dır. Yer ve Gök, bir tanrılar ve devler kuşağını dünyaya getiren ilk tanrısal çift olmaktadır. Yer ayrıca tek başına, erkek yaratık Dalga’yı yani verimsiz Deniz’i doğurur. Sonra o da birtakım tanrısal varlıkları ve devleri meydana getirir.

Gaia ile Uranos’un evliliğinden altı oğul, Titanlar; altı da kız, Titanidler olur. Titanların sonuncusu Kronos kız kardeşi Rhea ile iktidarı ele alarak, Olimpos’a yerleşecek olan tanrı ve tanrıçaları dünyaya getirirler. Bu evlilik neticesinde, üç erkek (Hades, Poseidon, Zeus) ve üç kız (Hestia, Demeter, Hera) meydana gelir.

Kronos Rhea’nın doğurduğu çocukları birgün onların boyunduruğu altına gireceğinden korktuğu için yutar. Zeus’un doğacağı gün Rhea Zeus’u korumak için kundak bezine sarılmış bir taşı Zeus diye Kronos’a verir. Kronos onu Zeus sanarak taşı hemen yutar. Gaia çocuğu Girit’e kabul eder ve Zeus orada büyür. Zeus büyüyünce babasına bir ilaç içirir ve bu ilaç ona çocuklarını kusturur. Daha sonra Kronos tarafından yönetilen Titanlarla, başta Zeus ve Rhea’nın Olimpos’a yerleşmiş çocukları arasında korkunç bir savaş başlar. Savaşın sonunda Titanları yerin altına göndermeyi başaran Tanrılar zafere ulaşarak iktidarı paylaşırlar. Poseidon denizi, Hades yeraltı dünyasını, Zeus ise göğü ve bütün evrenin egemenliğini elde eder.

Bu arada ek bir bilgi olarak; Eski Yunanlılara göre dünya bir disk gibi düzdür.

Yunan Mitolojisi Tanrıları ve Hikayeleri

Yunan mitolojisi tanrıları özellikleri arasında hiyerarşik bir aile düzeni vardır. Zeus, sınırsız güç sahibi bir baba olarak mensuplarını huzuruna çağırır, onları yargılar, hatta bazen onları sürgün eder. Karısı Hera onun buyruğu altındadır. Sıradan bir aile gibi çocukları hem kendi aralarında hem de anne ve babalarıyla çekişme yaşarlar.

Tüm tanrılar gençtir. İnsanlardan daha uzun boyludurlar. Bedenlerinde kan değil, duru bir sıvı olan ikhor dolaşır. Tanrılar özellikle son derece güzel oluşlarıyla öne çıkarlar. Onlardan baş döndürücü hoş bir koku yayılır. Bu kokunun sebebi vücutlarına sürdükleri abrosiadır. Abrosiayı aynı zamanda içerler de. Yedikleri ise nektardır.

İnsanlara ancak görünmeyi isterlerse görünürler. Onun dışında insanlar onları göremez. Başka şekillere dönüşme yeteneğine sahiptirler. İnsanların düşünceleri onlara gizli değildir. İnsanları etkileyip onların davranışlarına egemen olabilirler.

Öte yandan, tanrıların ayrıcalıkları sınırsız değildir. Geleceği kısmen kehanet yoluyla bilirler. Ancak kendi geleceklerini net olarak göremezler. Bu sebeple kendi babasını tahtan indiren Zeus bile günün birinde tahtından indirilmekten korkmaktadır.

Zeus

Zeus - Yunan mitolojisinde tanrılar
Yunan mitolojisi tanrıları – Zeus

Hükümdar ve babadır. Göğe ve bütün atmosfer olaylarına hükmeder. Diğer bütün tanrıların hepsinden daha güçlüdür. Simgeleri: Kalkan, asa, taht, yıldırım, meşe, kartal.

Zeus, gün ışığı anlamına gelmektedir. Onun başının bir hareketi Olimpos’u sarsar. Kendisine bazen Obrios (fırtına getiren) ya da Akraios (en yüksekteki) denmiştir. Nitekim tapınakları çoğunlukla yükseklerdedir.

 

Hera

Zeus’un karısı. Evlilik ve doğum tanrıçası. Simgeleri: Zambak, inek, tavus.

Hades

Zeus’un kardeşi. Ölülerin zindancısı, toprağın derinliğindeki zenginliğin sahibi. Simgeleri: Bolluk boynuzu, görünmez miğfer.

Poseidon

Zeus’un kardeşi, deniz tanrısı. Pınarları fışkırtan, atları ve boğaları evcilleştiren odur. Simgeleri: Üç dişli yaba, at, balık.

Hephaistos

Hera ile Zeus’un oğlu. Ateş ve volkanların efendisi. Demirci ve büyücü. Simgesi: Örs.

Ares

Zeus ile Hera’nın oğlu, savaş tanrısı. Simgesi: Akbaba.

Dionysos

Zeus’un oğlu. Şarap, bitki büyütme, bereket ve tiyatro tanrısı. Simgeleri: Üzüm asması, sarmaşık, panter, asa, bolluk boynuzu.

Apollon

Zeus’un oğlu. Işık, kehanet, şiir, müzik tanrısı. Salgın hastalıkları o gönderir, o iyi eder. Simgeleri: Defne, yay, lir, yunus, karga.

Hermes

Zeus’un oğlu, hatiplerin, tüccarların ve hırsızların tanrısı. Ölenlerin ruhlarının elçisi ve yol gösterenidir. Simgesi: Yılanlı, kanatlı asa.

Athena

Zeus’un kızı. Sanat, teknik, barış ve savaşın tanrıçasıdır. Simgeleri: Kalkan, mızrak, zeytin dalı, baykuş.

Artemis

Zeus’un kızı. Hayvanların, bitkilerin ve çocukların tanrıçasıdır. Simgeleri: Sedir, maral.

Afrodit

Aşk, güzellik, eğlence tanrıçası. Simgeleri: Kuğu, serçe, güvercin.

Demeter

Zeus’un kız kardeşi. Tarımın, yaşamın yenilenmesinin tanrıçasıdır. Simgeleri: Buğday başağı, haşhaş, evcil domuz.

 

Yararlanılan Kaynaklar:

Kaynak 1: ESTIN, Colette – LAPORTE, Helene (2002),  Yunan ve Roma Mitolojisi, İstanbul: Tübitak Yayınları

Bu yazılar da ilginizi çekebilir:

The Economist Dergisi 2019 Kapağı ve Gizli Semboller

Bizi sosyal medyada takip edip, paylaşın!
RSS
Facebook
Twitter
Visit Us
Pinterest
Pinterest
Instagram

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir